Kamoo Latitude e Amang Bokgoni ba Mabone a Seterata a Letsatsi ka Teng?
Tshebetso ya mabone a seterata a letsatsi e itshetlehile haholo hodima bongata ba kganya ya letsatsi eo diphanele tsa bona tsa letsatsi di ka e monyang. E nngwe ya mabaka a bohlokwa ka ho fetisisa a jeokrafi a susumetsang sena ke latitude—sebaka se ka leboya kapa ka borwa ho equator. Ho utlwisisa kamano pakeng tsa latitude le bokgoni ba phanele ya letsatsi ho thusa ho rala le ho kenya mabone a seterata a letsatsi a sebetsang hantle dibakeng tse fapaneng.
Libakeng tse tlase, haufi le equator, mahlaseli a letsatsi a otla Lefatše ka ho toba selemo ho pota. Sena se bolela hore mabone a literata a letsatsi libakeng tsena a fumana khanya ea letsatsi e tsitsitseng le e matla haholoanyane, e leng se lumellang liphanele tsa tsona tsa letsatsi ho tjhaja libeteri ka katleho e kholo le ho fana ka lihora tse telele tsa mabone bosiu. Linaha tse libakeng tsa tropike kapa tsa subtropical—tse kang tse Asia Boroa-bochabela, Afrika le Amerika Boroa—ka hona li loketse litsamaiso tsa mabone a letsatsi.
Ka lehlakoreng le leng, libaka tse libakeng tse phahameng li na le sekhutlo se tlase sa letsatsi le lihora tse khutšoanyane tsa motšehare, haholo-holo nakong ea mariha. Khanya ea letsatsi moo ha e otlolohe hakaalo, e leng se fokotsang tlhahiso ea matla ea letsatsi ea liphanele tsa letsatsi. Libakeng tsena, moralo oa mabone a literata a letsatsi o hloka ho nahanoa ka ho khetheha—joalo ka ho lokisa sekhutlo se sekameng sa phanele ea letsatsi hore e shebane le letsatsi ka ho toba haholoanyane, ho sebelisoa liphanele tse kholoanyane tsa letsatsi, kapa ho eketsa bokhoni ba betri ho netefatsa hore e na le bekapo e lekaneng matsatsing a letsatsi le tlaase.
Ho phaella moo, phapang ea linako tsa selemo e bonahala haholo libakeng tse phahameng tsa latitude. Nakong ea lehlabula, lihora tsa motšehare li ka ba telele, li lumella liphanele tsa letsatsi ho tjhaja ka botlalo. Leha ho le joalo, mariha, matsatsi a makhutšoane le boemo ba leholimo bo nang le maru khafetsa li ka ama ts'ebetso. Ho sebetsana le sena, mabone a seterateng a letsatsi a kopantsoeng—a kopanyang letsatsi le gridi kapa matla a moea—hangata a sebelisoa ho netefatsa ts'ebetso e tsoelang pele.
Ka bokhutšoanyane, latitude e bapala karolo ea bohlokoa ho fumaneng hore na khanya ea letsatsi e fumaneha bakeng sa mabone a literata a letsatsi. Ha u rala kapa u khetha sistimi ea mabone a letsatsi, ho bohlokoa ho nahana ka latitude ea sebaka seo le ho fetola tataiso ea phanele, bokhoni le tlhophiso ea sistimi ho latela moralo o nepahetseng. Ka moralo o nepahetseng, mabone a literata a letsatsi a ka fana ka khanya e tšepahalang le e tšoarellang kae kapa kae lefatšeng.










