Gurban baýramyňyz mübarek!

Musulman ýurtlarynda Ramazan baýramyny bellemek çuňňur ruhyýeti baý medeni däp-dessurlary bilen utgaşdyrýan köpugurly tejribedir. Bu mukaddes aýda dünýäniň çar künjegindäki musulmanlar agyz bekleýärler, namaz okaýarlar we jemgyýetçilik hyzmatlaryna gatnaşýarlar, gündelik işleri ybadat we oýlanyş işlerine öwürýärler.

Esasan hem, Ramazan aýy daň atandan gün batýança agyz beklemek wagtydyr. Yslamyň bäş sütüniniň biri bolan bu agyz beklemek diňe bir iýmitden we içgiden fiziki taýdan saklanmak hökmünde däl, eýsem öz-özüňi terbiýelemek, duýgudaşlyk we minnetdarlyk duýgusyny ösdürmek üçin hem ulanylýar. Köp musulman ýurtlarynda agyz beklemek her agşam iftar diýlip atlandyrylýan umumy nahar bilen açylýar. Maşgalalar, dostlar we goňşular Günorta Aziýanyň hoşboý ysly birýanilerinden başlap, Demirgazyk Afrikanyň doýurulan şorbalaryna çenli sebitlere görä dürli tagamlary paýlaşmak üçin ýygnanýarlar. Bu umumy nahar hem bolçulygyň baýramydyr, hem-de bagty ýok adamlaryň başdan geçiren kynçylyklaryny ýatladýar.

Oraza tutmakdan başga-da, gijeki namazlar (tarawih) Ramazan aýynda esasy orun eýeleýär. Metjitler Gurhan okamak, ruhy taýdan arassalanmak we jemgyýetçilik gatnaşyklaryny berkitmek üçin bir ýere ýygnanýan ybadatçylar bilen dolup gidýär. Müsür ýaly ýurtlarda köçeler diňe bir gijäni ýagtylandyrmak bilen çäklenmän, eýsem umydyň we jebisligiň nyşany bolup hyzmat edýän "fanus" diýlip atlandyrylýan däp bolan çyralaryň şöhlesi bilen janlanýar. Şonuň ýaly-da, Türkiýede we Ýakyn Gündogaryň beýleki ýerlerinde daň atmazdan öňki sagatlar barabanlaryň ritmik urgulary bilen bellenilýär, ýaş ýigitler we oglanlar däp bolan lybaslary geýip, irki sahur nahary üçin dindarlary oýarmak üçin etraplarda aýlanýarlar.

Ramazan hem haýyr-sahawat möwsümidir. Zekat ýa-da sadaka bermek musulmanlaryň mätäçlere sadaka bermäge höweslendirilmegi bilen has-da möhüm bolýar. Köp jemgyýetler mugt iftar çadyrlaryny we umumy aşhanalary gurnaýarlar, şol ýerde naharlar mümkinçiligi pes adamlara berilýär, bu bolsa aýyň merkezinde durýan sahylyk ruhuny güýçlendirýär.

Mundan başga-da, ýerli däp-dessurlar we däp-dessurlar baýramçylyklara özboluşly öwüşgin goşýar. Mysal üçin, Indoneziýada Padusan ýaly umumy däp-dessurlar - Ramazandan öň arassalanýan wanna - bu aýyň aňladýan fiziki we ruhy arassaçylygyny alamatlandyrýar. Pars aýlagy ýurtlarynda çagalar Garge'an ýaly goňşuçylyk baýramçylyklaryna höwes bilen gatnaşýarlar, süýjülikleri ýygnaýarlar we gülküleri paýlaşýarlar.

Gysgaça aýdylanda, musulman ýurtlarynda Ramazan baýramyny bellemek agyz beklemegiň, doga etmegiň, jemgyýetçilik ýygnanyşyklarynyň we haýyr-sahawat işleriniň ajaýyp nusgasydyr. Bu döwür diňe bir dini ygrarlylygy çuňlaşdyrman, eýsem jemgyýetçilik gatnaşyklaryny we medeni kimligi hem berkidýär we ony bütin dünýäde musulmanlar üçin ýylyň iň gymmatly döwürleriniň birine öwürýär.